Testing the MoodsCarpet

In 1985 publiceerde ik mijn theorie over Moods, vier stemmingen waarin je muziek kunt verdelen. Het vertolken van deze stemmingen is doorgaans het werk van componisten, dirigenten en musici. In 2017 koppelde ik Moods aan Blues. In 2020 maakte ik een ‘User Interface’ waarmee iedereen in staat is de vier stemmingen van muziek op te roepen: MoodsCarpet. Bekijk op de homepage van de Kizzo Band de video hoe kinderen ermee spelen: Testing the MoodsCarpet.

Naast het oproepen van een stemming biedt het MoodsCarpet ook volop kansen om te improviseren in welke vorm dan ook, bijvoorbeeld met een instrument, met verhalen en met dans. Zelf heb ik ruimschoots ervaring opgedaan met 25 sets van vier geluidsbestanden die ikzelf heb gecomponeerde en gearrangeerd. Op mijn eigen arrangementen heb ik geïmproviseerd. Bekijk een voorbeeld hiervan op de pagina ‘Tools 4 Moods’: MoodsCarpet-melodica.

De sets geluidsbestanden staan in Scratch-programma’s die iedereen kan openen en bewerken. Lees hier hoe dat in zijn werk gaat. Ook is het mogelijk een nieuw set geluidsbestanden te maken en te plaatsen kopieën van oorspronkelijke programma’s. Verder staat het iedereen vrij om delen van het concept wijzigen: b.v. nieuwe afbeeldingen i.p.v. de huidige eenhoorn, de uil, het hondje en de specht of misschien wil jij wel 6 stemmingen! Op dit moment zoek ik contact met kunstenaars en met hen zoek ik naar nieuwe toepassingen van het MoodsCarpet. Schroom niet mij hiervoor te benaderen.

Soleren op een MoodsCarpet

Soleren (instrumentaal of vocaal) leer je het beste met een band op de achtergrond. Een MoodsCarpet bied je de mogelijkheid om die vaardigheid thuis te ontwikkelen. Het MoodsCarpet van Rapucation begeleidt jou als je soleert waarbij je de ‘Mood’ ofwel van stemming van de begeleiding stuurt met je voet.

 

25 Scratch-programma’s met moods

Bij deze video is het MoodsCarpet aangesloten op één van de 25 Scratch-Programma’s van Rapucation met moods. Meer informatie over hoe deze aansluiting tot stand komt:
https://www.kizzoband.nl/muzikale-tools/moodscarpet/

Deze 25 Scratch-programma’s kun je openen en wijzigen! De Scratch-programma’s met moods zijn te vinden bij: https://scratch.mit.edu/search/projects?q=rapucation
Deze programma’s zijn beschikbaar in alle toonsoorten en hebben allemaal vier geluidsbestanden die synchroon afspelen. Deze wav’s hebben deze kenmerken:

  1. Ze hebben hetzelfde akkoordenschema
  2.  Ze zijn precies even lang

Door tijdens het soleren op één van de vier afbeelding te gaan staan hoor je de bijbehorende wav met deze kenmerken:
wav van de Eenhoorn: licht + rustig
wav van de Uil: zwaar + rustig
wav van het Hondje: licht + druk
wav van de Specht: zwaar + druk
Bij elke wav hoort weer een andere manier van improviseren. Zie:
https://www.kizzoband.nl/muzikale-tools/tools-4-moods/

In deze video is het MoodsCarpet aangesloten op het Scratch-Programma:
Moods | Misty | 40JazzBlues Eb. (de toonsoort is hier Es)
Zie https://scratch.mit.edu/projects/470075979/

Deelnemers aan een improvisatie met de Kizzo Band gebruiken het MoodsCarpet om de muziek bij te sturen. Deze optie komt bij de al bestaande optie om bij te sturen met gebaren:
Gebaren – Kizzo Band

 

Waarom Moods

Werken met ‘Moods’ levert mij iets op:

Tekeningen Els ter Horst

  • Ik kan eindeloos doorgaan met Moods en er steeds nieuwe aspecten aan vast kan knopen.
  • Ik oefen met Moodsprogramma’s in Scratch. Daarbij speel ik geluidsbestanden met Moods af terwijl daarbij improviseer. Dit bevalt mij uitstekend en ik merk dat ik er beter door ga spelen. De groeispurt die ik hierdoor maak, gun ik iedereen en ik gun leerlingen dat docenten hen hierbij op gang helpen. Via de contacten met de opleiding Docent Muziek in Groningen en met de Kizzo Band en Vriendelijk orde houden hoop ik dat proces op gang te brengen.
  • Mijn eigen mogelijkheden op het gebied van mijzelf uiten vergroot ik met Moods. De vier afbeeldingen van dieren koppel ik aan voor mij nuttige sociale vaardigheden. Ik merk dat ik vrolijker ben (hondje), kan mij goed concentreren (uil), zet plannen meteen om in werkelijkheid (eenhoorn) en kan mijn energie kwijt via hoepel en melodica (specht).
  • Moods sluit aan bij het motto van Rapucation: In het onderwijs willen wij een vriendelijke en duidelijke leeromgeving creëren, zodat talenten tot hun recht komen en iedereen kan zijn wie die is. Bekijk bij de site van Vriendelijk orde houden de link naar Energieregulatie. Moods is daar een psychologische component toegevoegd.
  • Zowel via muziek, als tijdens het coachen wil ik mijn nieuw verworven vaardigheden graag delen met anderen.
  • Moods staan in mijn ogen voor  ‘worden wie je bent’. Hieronder een video uit de tijd dat ik als muziekleraar werkte op het Pieter Nieuwland College. Deze film is inmiddels zes jaar oud maar nog steeds de moeite waard om te bekijken. Inmiddels ben ik er achter dat de uitdrukking ‘Worden wie je bent’ van Nietzsche afkomstig is.

 

Nieuwe vormgeving

Op verzoek van Wietske Tijssen zijn wij na gaan denken over welke afbeeldingen zouden passen bij de verschillende Moods. Wij kwamen hierop uit:

Tekeningen Els ter Horst

Deze vier dieren figureren nu in alle nummers die met link vermeld staan bij 4 moods blues. De bijbehorende Scratch-programma’s zijn uitgebreid en hebben er drie nieuwe functies bij:

Moods – Beginscherm Scratch-programma’s.

De afbeelding aan de linkerkant leidt naar de ‘Warming-up’. Na elkaar hoor je dan vijf geluidsbestanden. De afbeelding rechts naar de ‘Cool-down’. Na elkaar hoor je daar vier geluidsbestanden. Bij elke wisseling leeft het betreffende dier op. De afbeelding met de vraagtekens laat moods naar willekeur veranderen.

Deze uitgebreide verbeteringen zijn mede tot stand gekomen door hulp van Wietske Tijssen, Joek van Montfort, John Somers en Theo Koster.

 

Workshop improvisatie verslag 1

Dit is het eerste verslag door Johan ’t Hart van twee workshops die hij gaf op 22 oktober 2020 op het conservatorium in Groningen voor studenten van de opleiding Docent Muziek.  De workshops bieden de studenten handvatten om improvisatie te gebruiken in hun lessen.  Bij navraag aan het begin van de workshop bleek dat de helft van de studenten wel eens improviseert. Een klein deel daarvan gaf aan dat ze meer tijd besteden aan improviseren dan aan van blad spelen.

Improvisatie
Deze workshop is net als al mijn eerder gegeven lessen een improvisatie. Een aantal ingrediënten van deze workshop hebben voor mij hun waarde voor mij al bewezen zoals gebaren waarmee je een improvisatie stuurt en ook het mogen kiezen uit meerdere onderwerpen. Tijdens deze workshop test ik nieuwe toevoegingen zoals het gebruik van samples en moods die nog meer vrijheid en ruimte bieden voor improvisatie.

Sturing
Stel je zit in een kring met meer dan vier personen en je gaat improviseren, dan ontstaat de behoefte aan sturing. Ik koos ervoor om studenten om de beurt een aanwijzing te laten geven. Dat heeft als voordeel dat zodra de student weer zit en weer meespeelt, iedereen zich vrij voelt om eerder gegeven aanwijzingen los te laten. Men is dan weer baas van zichzelf. Niemand verplicht je tot eindeloze herhalingen.

Moods
Tijdens de workshop gaven de studenten naast sturing middels gebaren ook aanwijzingen met moods. Op de grond lagen vier afbeeldingen van moods (stemmingen).

Als iemand op één van de vier afbeeldingen staat, geven de anderen vorm aan deze mood. Je kunt er dan voor kiezen geluidsfragmenten af te spelen die deze moods weergeven en dan meespelen met dat geluidsfragment. Om deze geluidsfragmenten af te spelen gebruikten we tijdens de workshop een Scratch-programma. Ook zonder geluidsfragment is het mogelijk de betreffende mood live vorm te geven.

Gebaren

Naast aanwijzingen met moods gaven de studenten ook aanwijzingen met gebaren. Met gebaren heb ik zelf al jaren ervaring als muziekdocent en ik ook gebruik ik gebaren bij de Kizzo Band. Gebaren zijn voor mij onlosmakelijk verbonden met improvisatie. Zie voor andere initiatieven met gebaren: Kobranie en ook Santiago Vazquez – Rhythm and percussion with signs handbook.

Samples
Bij deze workshop introduceerde ik het gebruik van samples. Tijdens het improviseren speelt een student samples af middel ook weer een Scratch-programma. Met deze samples kun je muziek maken. Daarmee heb je een extra keuze om muziek te maken naast zingen of het bespelen van een instrument.

Kiezen uit opties
Als muziekdocent heb ik drie jaar achter elkaar geëxperimenteerd met het aanbieden van opties waaruit mijn leerlingen konden kiezen. Ik merkte dat het aanbieden van meerdere opties hun motivatie vergroot. Daarom koos ik ervoor om ook de studenten in Groningen vooraf te laten kiezen uit deze opties: gebaren, moods, samples en spelen in de band. Op de site van de Kizzo Band staat informatie over elke optie: https://www.kizzoband.nl/meedoen/opzet-workshop-prins-claus-conservatorium/

Mentimeter
Na afloop van de workshop beantwoorden de studenten vragen met het programma Mentimeter. Uit de antwoorden kwam onder andere naar voren dat studenten improvisatie als nuttige werkvorm zien voor hun lessen en dat ze het kiezen uit meerdere opties positief beoordelen. Ook beoordelen ze de gebaren positief. Ze gaven aan dat ze de moods af en toe als hinderlijk ervaren. Dit sluit aan bij wat ik zag tijdens de workshop, soms speelde men zo hard dat het geluidsfragment niet goed is te horen. Dat leidt tot uit de maat spelen en dan zijn deze geluidsfragmenten inderdaad hinderlijk. Inmiddels is er daarom in het Scratch-programma een grote stopknop gemaakt waarmee je het programma stil kan zetten. Zonder geluidsbestand, kan iedereen spelen wat men wil en zo luid als men wil en in een tempo dat men wil.

De functie van de samples bij improvisatie was voor de studenten nog niet helemaal duidelijk. Ik hoop dat als de studenten hun eigen samples invoeren in het sampleprogramma ze dit Scratch-programma als waardevol zien voor improvisatie.

Samenwerken

Hoe betrek je iedereen, jong en oud, bij een muzikale improvisatie? Hoe maak je een improvisatie uitdagend voor elk niveau? Hoe zorg je ervoor dat iedereen zich vrij voelt om ten overstaan van de overige deelnemers en eventueel publiek de leiding te nemen?

Deze overwegingen speelden al mee tijdens een TedX-education bijeenkomst in Amsterdam. De Kizzo Band stond op 31 oktober 2018 opgesteld in een hoek van de grote foyer van Theater Amsterdam. De spelers dirigeerden om de beurt de Kizzo Band. Sherwin Kirindongo nodigde als gastheer de aanwezigen uit om de Kizzo Band te dirigeren.

Onlangs sprak ik Michel Couzijn, die op mijn uitnodiging kwam kijken bij deze Ted X dag. Hij merkte het volgende op. Als iemand uit het publiek de stoute schoenen aantrok om de band te dirigeren, dan trotseerde deze persoon zowel de ogen in zijn rug van het toevallig aanwezige publiek als frontaal de blikken van de muzikanten die hij of zij dirigeerde. Te veel vreemde ogen maken de stap om te gaan dirigeren groot. Tijdens die Ted X bijeenkomst waren de spelers van de Kizzo Band zich daar niet van bewust.

Inmiddels versimpelen wij dirigeren tot één aanwijzing per keer.  Als we beginnen aan een improvisatie zit iedereen in de kring. Elke deelnemer kan op elk moment besluiten iets te veranderen aan de muziek. In het midden van de groep zijn dan twee aangegeven plekken waar die aanwijzing geeft. Daarna ga je weer zitten en kan iemand anders ene andere wijziging aanbrengen. Een bijkomend voordeel is als er niemand in het centrum staat, je naar eigen wens je manier van spelen kunnen aanpassen. Je bent niet verplicht een eerder gegeven aanwijzing eindeloos te blijven opvolgen.

Met deze aanpassing verkleinen we de rol van dirigent. Dit geven wij als volgt vorm:

  1. De acties om iets te veranderen aan de muziek splitsen wij nu aan het begin van een improvisatie op in twee categorieën: Moods en Gebaren. Als er kinderen aanwezig zijn, vragen we hun om op een afbeelding te gaan staan met een van deze iconen: baby, droevig, blij en energiek. De spelers volgen de aanwijzing op en blijven spelen in deze stemming totdat er een nieuwe aanwijzing komt van een kind. De volwassenen vragen wij om met gebaren spelers te laten starten of stoppen. Na de aanwijzing gaat ook de volwassene weer zitten.
  2. Naast deze twee ontwikkelingen op het gebied van dirigeren, is er nu op de site van de Kizzo Band een serie Scratch-programma’s gepubliceerd ter ondersteuning van muzikale improvisaties. Met die Scratch-programma’s kun je vooraf opgenomen muziek af van stemming laten wisselen. Deze programma’s geef richting aan de Mood van een improvisatie én aan de vorm van een improvisatie (Bluesschema). Deze in vier stemmingen verdeelde muziek is ook thuis te gebruiken. Iedereen kan op eigen niveau op deze muziek reageren. Deze vorm van muziekmaken doet denken aan ‘music minus one’, maar dan met de mogelijkheid om van stemming te wisselen.

Met Moods is nu ervaring opgedaan met één vorm/stijl: de Blues. Ook andere muziekvormen en stijlen lenen zich ervoor om bewerkt te worden tot arrangementen in vier verschillende stemmingen. Voor het maken van dergelijke arrangementen nodigen wij iedereen uit.

Samengevat nodigt de Kizzo Band je uit om op eigen niveau deel te nemen als speler, arrangeur, componist én nodigt je uit om tijdens een improvisatie aanwijzingen te geven en daarmee (tijdelijk) de rol van dirigent op je te nemen. Voel je daarbij niet geremd door kritische blikken én voel je vrij om te experimenteren met Scratch-programma’s (zie punt 1.1) waarmee je muziek van stemming kunt laten wisselen (baby, droevig, blij en energiek).

Sturing bij improvisaties

Op 22 oktober 2020 geeft Johan ’t Hart een workshop in Groningen aan de studenten van de opleiding Docent Muziek.

Als je alleen improviseert, kun je op elk moment een beslissing nemen en die uitvoeren. Met kleine groepen kun je door goed op elkaar te letten samen de koers verleggen. Improviseer je met vier of meer personen, dan ontstaat de vraag naar sturing.

De vraag is dan of die je de sturing direct aan één persoon delegeert of dat verschillende deelnemers tijdens één improvisatie op verschillende momenten sturing geven. Dat laatste, om de beurt sturen bij één improvisatie, testen wij op het Conservatorium in Groningen met de studenten van de opleiding Docent Muziek. De groep splitst zich na een plenair gedeelte in twee groepen. Beide groepen gebruiken deze opstelling:

Van tevoren is iedereen ingedeeld bij één van deze vier groepen: Moods, Samples, Gebaren en Band. Het eerste half uur wisselen personen uit de Moods-groep en de Gebaren-groep elkaar af bij het geven van sturing. De Moods-groep geeft sturing door op één van de vier afbeeldingen te gaan staan en door de bijbehorende Mood af te spelen. De Gebaren-groep geeft in de binnencirkel sturing met behulp van gebaren. Na een aanwijzing, die je geeft in de kring, ga je weer zitten en speel je weer mee. Als niemand in de kring aanwijzingen geeft, is niemand verplicht om te blijven doen wat is gevraagd. Je kun dan als speler zelf bepalen wat je doet.

In het tweede half uur voegen we de twee sturingsplaatsen samen en ziet het midden van de groep zo uit:

Het tweede half uur mag iedereen (ook als je bij de sample-groep zat of in de band) gedurende een hele improvisatie dirigeren. Je blijft dan in het midden staan (Een voorbeeld daarvan zie je op deze video). Je ziet dat een dirigent de groep aanstuurt door op Moods-afbeeldingen te gaan staan én door aanwijzingen te geven met gebaren. In het tweede half uur krijgt bij elke nieuwe improvisatie een andere deelnemer de gelegenheid te dirigeren.

Waarom is gekozen voor deze twee werkvormen? In het eerste half uur zie je aansturing met Moods en gebaren los van elkaar uitgevoerd door daarvoor verantwoordelijke groepen. In het tweede half uur combineer je alles wat je hebt gezien en stuur je de groep aan met zowel Moods als met gebaren. Door Moods heeft de improvisatie vorm (Bluesschema) en richting (in afwisseling vier stemmingen). Het aantal gebaren dat we gebruiken tijdens onze workshops is in totaal 9. Met deze kleine set gebaren bepaal je voornamelijk wie wel of niet speelt. Door deze duidelijke vorm, richting en door een overzichtelijk aantal gebaren heeft dit experiment volgens mij kans van slagen. De workshop van 22 oktober bied je de kans een of meer van deze rollen te vervullen:

Zoeken naar een vorm aflevering 2

Het doel van de Kizzo Band is iedereen te laten participeren bij het maken van muziek. Hoe voorkom je dat een improvisatie te moeilijk of te saai is? Hoe zorg je ervoor dat een dirigent de muzikanten effectief verschillende kanten op kan sturen? Het antwoord op deze vraag is niet eenvoudig te geven. Door te experimenteren komt de Kizzo Band steeds een stapje verder.

Wat al geruime tijd een constante factor is bij de aanpak van de Kizzo Band is dat we in een kring spelen en dat de dirigent in het midden staat. Nu heeft de dirigent niet alleen gebaren tot zijn beschikking maar ook ‘Moods. In de cirkel gebruikt de dirigent gebaren. Stapt de dirigent uit de cirkel op een afbeelding , dan betekent dat voor de muzikanten “speel deze stemming”.

Jarenlang experimenteerden wij met gebaren. We introduceerden nieuwe gebaren om daarmee nieuwe mogelijkheden voor dirigenten en muzikanten te creëren tijdens improvisaties. Wij merkten dat hoe meer gebaren je verzint hoe lastiger de gebarentaal is te leren. Er komt dan een punt dat je door meer gebaren minder bereikt.

Bij de laatste voorstelling van 16 augustus 2020 zijn voor het eerst vier ‘Moods’ gebruikt. Deze stemmingen van muziek geven we weer met vier afbeeldingen met iconen die wij de naam hebben gegeven baby, droevig, blij en energiek.

Deze stemmingen liggen in de vorm van afbeeldingen op de grond in het midden van een kring van muzikanten. Bij elke afbeelding staat een aanwijzing voor percussionisten hoe je bij die ‘mood’ kunt spelen.

Als een dirigent op een afbeelding gaat staan, speelt de hele groep die ‘Mood’. Voor het veranderen van de ‘Mood’ van muziek stellen we een paar groepsleden verantwoordelijk. Als er kinderen aanwezig zijn, krijgen zij de taak om af en toe de ‘Mood’ van de muziek te veranderen.

Andere deelnemers (liefst volwassenen) krijgen de verantwoording over de gebaren. Wie deze gebaren gebruikt noemen we dirigent en deze persoon bepaalt wie wel of niet speelt. Ook kan een dirigent aan een muzikant met een gebaar vragen een solo te spelen of juist een begeleiding. We gebruiken nu minder gebaren en daarom is onze gebarentaal eenvoudiger te leren.

Aan het einde van een voorstelling/workshop, krijgt iedereen de kans zowel met gebaren als met ‘moods’ de groep muzikanten aan te sturen.
Er zijn al weer nieuwe ontwikkelingen op komst. Bij de volgende aflevering houden wij u daarvan op de hoogte.

Didactiek en de Kizzo Band

Johan ’t Hart,

Op deze site van de Kizzo Band kun je bij ‘Moods’ kiezen tussen muziek met vier verschillende stemmingen. Elke stemming (Mood) heeft een ander energieniveau. Beluister voorbeelden op deze site

De theorie van Moods bedacht ik al in 1980. Deze muzikale theorie van ‘Moods’ is nu gekoppeld aan didactische toepassingen. Bij de pagina Energieregulatie op de site van Vriendelijk orde houden lees je hoe je tijdens je lessen jouw eigen stemming kunt beïnvloeden en lees je over hoe je de stemming van je leerlingen kunt beïnvloeden.

Als je aan de slag gaat met energieniveaus, is snel duidelijk dat je een te hoge energie of een te lage energie kunt hebben. Dat heeft dan niet alleen met muziek te maken maar ook met psychologie en bijvoorbeeld traumatisering.

Lees bij Energieregulatie meer over de psychologie achter de theorie van ‘Moods’ en lees hoe jij en je leerlingen kunnen helpen bij het wisselen tussen stemmingen.

Als voorbeeld muziek om bij in slaap te vallen.

Bij slaap speelt energieniveau een rol. Deze video helpt je je energie los te laten. (Zowel de Kizzo Band als Vriendelijk orde houden zijn een initiatief van de Stichting Rapucation)

Sleep Tight

Johan ’t Hart,

Heb je moeite om in slaap te komen? Probeer dan deze rustgevende muziek.

De Kizzo Band gebruikt deze vier afbeeldingen om van stemming te wisselen.

Bij Blues 4 Moods is bij deze vier iconen muziek gecomponeerd. Voor het icoon linksboven bleken harp en klokkenspel de  geschikte instrumenten. Met deze instrumenten zijn nu 10 arrangementen gemaakt van klassieke melodieën. Bij elke melodie vertraagt het tempo. Komt u gezellig bij het haardvuur zitten. Waarschuwing: draai dit niet tijdens het autorijden!